Διατροφή στις Αυτοάνοσες διαταραχές: Το φως στο σκοτάδι του τούνελ!
Οι αυτοάνοσες παθήσεις αποτελούν παγκοσμίως την 3η αιτία θανάτου από χρόνιες ασθένειες, σύμφωνα με τον American Autoimmune Related Diseases Association (AARDA). Σε φυσιολογικές συνθήκες, η ανοσολογική λειτουργία του οργανισμού αποτελεί ένα θαυμάσιο σύστημα προστασίας από ξένους εισβολείς, τραυματισμούς και μολύνσεις. Αντίθετα, στην περίπτωση των αυτοάνοσων ασθενειών η ανοσολογική απόκριση είναι εσφαλμένη. Το ανοσοποιητικό σύστημα στοχεύει σε δικούς του ιστούς μη μπορώντας να τους διακρίνει από ξένα κύτταρα και τους επιτίθεται ή δεν είναι σε θέση να ρυθμίσει την ένταση της ανοσολογικής απόκρισης. Το τελικό αποτέλεσμα είναι οι λειτουργικές βλάβες και η ανάπτυξη μιας αυτοάνοσης διαταραχής. Οι αυτοάνοσες διαταραχές μπορεί να επηρεάσουν σχεδόν κάθε μέρος του σώματος, ανάλογα με την ευαισθησία του καθενός. Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει πάνω από 140 κλινικά διακριτές αυτοάνοσες παθήσεις, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν τον συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, τον διαβήτη τύπου 1, τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, θυρεοειδίτιδες, ψωρίαση, έκζεμα, λεύκη, σύνδρομο Sjogren, την σκλήρυνση κατά πλάκας και τις χρόνιες φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (Νόσος Crohn, κοιλιοκάκη κλπ.).
Ο ρόλος της βιταμίνης D
Είναι γνωστό ότι ο κεντρικός εκλεκτικός ρυθμιστής της έκφρασης των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος είναι η βιταμίνη D, διαθέτοντας σημαντικές ανοσορυθμιστικές ιδιότητες. Μέσω των ρυθμιστικών CD4+ Τ κυττάρων συνεισφέρει στην ισόρροπη ανάπτυξη των Th-1 και Th-2 βοηθητικών κυττάρων και επομένως στην ομαλή έκφραση των λεμφοκυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος. Το καθαρό αποτέλεσμα για το ανοσιακό σύστημα που αναπτύσσεται σε περιβάλλον όπου υπάρχει περιορισμένη διαθεσιμότητα βιταμίνης D, είναι η αύξηση του αριθμού των προ-φλεγμονωδών Τh1 κύτταρων με συνέπεια την αυτοανοσία. Αντίθετα, η επάρκεια της 1,25-διυδροξυβιταμίνης D3 (η ορμονική μορφή της βιταμίνης D) οδηγεί στην φυσιολογική λειτουργία των Τ-Κυττάρων.
Πόσο σημαντική είναι η εξέταση της βιταμίνης D;
Καθώς η βιβλιογραφία στο σύνολό της τονίζει την απόλυτη εμπλοκή της βιταμίνης D στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού, θα πρέπει πάντα να πραγματοποιούμε μια μέτρηση της 25(ΟΗ)D! Αν διαπιστωθούν χαμηλά επίπεδα, θα πρέπει άμεσα να αποκατασταθούν.
Ο ρόλος της διατροφής
Η διατροφική διαχείριση των αυτοάνοσων περιλαμβάνει συνήθως τον έλεγχο του πόνου και της φλεγμονής, την επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου, και την ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος. Προς την κατεύθυνση αυτή, παρεμβάλλεται ο σπουδαίος ρόλος της βιταμίνης D, οι ευεργετικές ιδιότητες των προβιοτικών, ο ρόλος των ωμέγα-3 και μονοακόρεστων λιπαρών, όπως και η συμμετοχή διαφόρων θρεπτικών συστατικών (Βιταμίνες A, C, E, σελήνιο, μαγνήσιο, ψευδάργυρος και χαλκός) στη διατροφική φροντίδα των ασθενών με αυτοάνοσες διαταραχές. Με απλά λόγια αναφερόμαστε στο μοντέλο της αντιφλεγμονώδους και αντιοξειδωτικής διατροφής, το οποίο περιλαμβάνεται στο ελληνικό παραδοσιακό μοντέλο διατροφής.
Τα 3-Α της διατροφής και της υγείας προέρχονται από τα αρχικά των λέξεων: Ανοσοπροστατευτική, Αντιοξειδωτική και Αντιφλεγμονώδης προστασία. Μπορούν να προσφέρουν σημαντική προστασία στο ανοσοποιητικό, ενδυναμώνοντας τη φυσική άμυνα του οργανισμού. Κατά βάση πρόκειται για μια συνολική διατροφική προσέγγιση, όπως αναφέρεται παρακάτω:
- Ανοσοπροστασία. Προστατεύστε αποτελεσματικά το ανοσοποιητικό σας. Προσλάβετε άφθονη βιταμίνη D για την αποτελεσματική προστασία του οργανισμού και του μεταβολισμού. Ο συνδυασμός θρεπτικών συστατικών (βιταμινών και μετάλλων), τα διαιτητικά αντιοξειδωτικά συστατικά και οι προβιοτικές ουσίες (από το γιαούρτι και το κεφίρ) μπορούν επίσης να βελτιώσουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
- Αντιοξείδωση. Περιορίστε το οξειδωτικό στρες ενισχύοντας την αντιοξειδωτική προστασία του οργανισμού σας. Εφοδιαστείτε, μέσω της διατροφής σας, με μια υψηλή ποσότητα αντιοξειδωτικών μονάδων ORAC (7.000-9.000). Ταυτόχρονα αποφύγετε ουσίες που λειτουργούν ως προ-οξειδωτικοί παράγοντες: ζωικά λιπαρά, κόκκινο κρέας, χημικά πρόσθετα, φυτοφάρμακα κ.λπ.
- Αντιφλεγμονώδης προστασία. Καταπολεμήστε τη συστηματική φλεγμονή με ουσίες που χαρακτηρίζονται από αντιφλεγμονώδη δράση, δηλαδή με τα «καλά» λιπαρά (μονοακόρεστα και ω-3 λιπαρά οξέα). Παράλληλα αποφύγετε προ-φλεγμονώδη συστατικά: επεξεργασμένες τροφές, ζάχαρη, άσπρο αλεύρι κ.λπ. Με αυτόν τον τρόπο θα ενισχύσετε και τη μεταβολική σας λειτουργία, βελτιώνοντας την ινσουλινοευαισθησία και αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά ένα πιθανό πρόβλημα ινσουλινοαντίστασης.
Συμπερασματικά, η Ανοσοπροστατευτική Διατροφή είναι ένα απόλυτα ισορροπημένο μοντέλο που περιλαμβάνει την επαρκή πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών, μακροθρεπτικών (υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λιπίδια) και μικροθρεπτικών συστατικών (βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία), τα οποία συμβάλλουν αποτελεσματικά στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού και στη θωράκιση της υγείας.
Στο βιβλίο μου «Αυτοάνοσα, Ανοσοποιητικό & Διατροφή» (Εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ) μπορείτε να βρείτε συνολικές και αναλυτικές απαντήσεις για το συγκεκριμένο θέμα.
